Permanente revolutie


docent: dr. Kathleen Nieuwenhuisen

In de revolutionaire negentiende eeuw ondergaan de kunsten een ingrijpende transformatie. Het artistieke dictaat van door de staat erkende kunstacademies verliest geleidelijk terrein en kunstenaars volgen steeds nadrukkelijker hun persoonlijke intenties. Industrialisatie en sociale omwentelingen beïnvloeden het ontstaan van nieuwe kunststromingen die elkaar in steeds sneller tempo opvolgen.

Rond 1800 werken David en Canova nog in een streng neoclassicisme, waarbij zij bewust teruggrijpen op de oudheid. Al snel klinkt hiertegen verzet. Romantische kunstenaars als Goya en Delacroix stellen verbeelding en gevoel centraal en keren zich af van de rationele idealen van de Verlichting. De realisten Courbet en Millet vinden waarheid in de kunst belangrijker dan academische schoonheid en schilderen zwoegende boeren in kapotte kleren. Rossetti en zijn Pre-Raphaelieten keren terug naar de laatmiddeleeuwse situatie, terwijl Manet zegt dat hij schildert wat hij ziet en daarmee het impressionisme inluidt.

Geboorte van de moderne kunst
Als Paul Cézanne op het einde van de negentiende eeuw de eeuwen­­oude principes van de academische schilderkunst radicaal ontmantelt en de zichtbare wereld op het schilderdoek terugbrengt tot geo­metrische vormen, is de geest uit de fles. Binnen één eeuw is de moderne kunst geboren. De cursus geeft een overzicht van de negentiende-eeuwse (beeldende) kunst.

Deze cursus maakt deel uit van de leergang ‘Kunst- en cultuurgeschiedenis – Het verhaal van de kunst’.

data
10 hoorcolleges op dinsdagochtend 11:00 - 12:15 uur
6, 13 en 27 oktober;
3, 10, 17 en 24 november;
1, 8 en 15 december 2026


locatie
Utrecht Science Park

werkvorm
hoorcolleges met ruimte voor vragen en discussie.

studiemateriaal
Aanbevolen, maar niet verplicht: E.H. Gombrich (1995/2006), The Story of Art, Londen: Phaidon, 16de en herziene druk (Nederlandse vertaling: Eeuwige schoonheid); online artikelen; facultatieve literatuurlijst; de PowerPointpresentaties van de colleges (als dat niet in strijd is met de auteursrechten).

kosten
€ 375,-


inschrijving via Hovo Utrecht | M hovo@uu.nl | T 030-253 3197 (di en do tussen 09:00 - 12:00 uur)

een
Napoleon I als keizer. Jean-Auguste-Dominique Ingres, 1806
Musée de l'Armée, Parijs
twee
Wandelaar boven een zee van mist
Caspar David Friedrich, 1818, Hamburger Kunsthalle, Hamburg
drie
De derde klas coupé, Honoré Daumier, ca. 1862-64
Metropolitan Museum of Art, New York. Detail.
vier
Album d'Études–Poses, Louis Igout, ca. 1880
Metropolitan Museum of Art, New York
vijf
Vrouw met parasol. Mme Monet met haar zoon,
Claude Monet, 1875, National Gallery of Art, Washington D.C.
zes
Zelfportret met strooien hoed, Vincent van Gogh, 1887
Metropolitan Museum of Modern Art, New York
De droom, Henri Rousseau, 1910
De droom, Henri Rousseau, 1910
Museum of Modern Art, New York. Deatil.
The Golden Knight from the Beethoven Frieze
De ridder, Gustav Klimt, 1901
Het Beethovenfries, Secession Gebäude, Wenen. Detail.