Crisis in de kunst!?

docent: dr. Kathleen Nieuwenhuisen

Rond 1520 bereikt de schilderkunst in Italië een hoogtepunt. Voor Leonardo, Michelangelo en Rafaël lijkt geen onderwerp te moeilijk. Maar als deze meesters al het mogelijke hebben bereikt, rijst de vraag wat nog verwacht kan worden van de kunstenaars na hen. Tegelijkertijd doet zich in Noord-Europa een andere kwestie voor: tijdens de reformatie wordt religieuze kunst ter discussie gesteld en verliest de kerk haar rol als belangrijkste opdrachtgever. We volgen hoe kunstenaars met deze door Gombrich beschreven ‘crisis of art’ omgaan.

Maniërisme als ‘oplossing’
In Italië komen schilders als Pontormo, Parmigianino en Bronzino met verrassende, artistieke oplossingen, die een voorkeur verraden voor stilistische virtuositeit en een nieuw schoonheidsideaal met langgerekte figuren, ingewikkelde lichaamshoudingen en grote spierbundels. Met hun werk ontstaat het complexe maniërisme. We bekijken hoe deze stijl zich ontwikkelt, door Nederlandse kunstenaars als Maarten van Heemskerck in Rome wordt bestudeerd en in de Nederlanden verspreid en verwerkt wordt tot eigen schilderstijlen.

Noordelijke genres
Daarnaast ontwikkelen baanbrekende schilders als Pieter Bruegel de Oudere voor adellijke en burgerlijke opdrachtgevers niet-religieuze onderwerpen die geen aanstoot geven, zoals landschappen, stillevens, portretten en voorstellingen uit het dagelijks leven. Daarbij verschuift de aandacht van geïdealiseerde naar alledaagse voorstellingen, waarin tal van humoristische en scabreuze details besloten liggen.

Deze cursus maakt deel uit van de leergang ‘Kunst- en cultuurgeschiedenis – Het verhaal van de kunst’.

data
7 colleges op maandagochtend (10:30 - 11:45 uur)
5, 12 en 26 oktober;
2, 9, 16 en 23 november 2026


locatie
Radboud Universiteit Nijmegen

werkvorm
hoorcolleges met ruimte voor vragen en discussie.

studiemateriaal
Aanbevolen: E.H. Gombrich (1995/2006), The Story of Art, Londen: Phaidon, zestiende en herziene druk (Nederlandse vertaling: Eeuwige schoonheid); Online artikelen en de powerpoints van de colleges (als dat niet in strijd is met de auteursrechten); Facultatieve literatuurlijst ter verdieping.

kosten
€ 250,-


U kunt zich inschrijven via Hovo Utrecht (Nijmegen) | T 030-253 3197 | M Hovo@uu.nl